Ở bài trước, mình đã nhắc sơ qua về 2 dạng xuất tinh sớm (XTS): nguyên phát và thứ phát. Hôm nay Bs Linh sẽ đi sâu hơn, vì đây là bước phân loại cực kỳ quan trọng. Nó quyết định cả hướng tìm nguyên nhân lẫn cách điều trị sẽ khác nhau ra sao. Cùng tìm hiểu nhé!
📌 1. Câu hỏi mấu chốt để phân biệt
Có một câu hỏi duy nhất mà bác sĩ luôn hỏi đầu tiên khi thăm khám XTS: "Anh bị xuất tinh sớm ngay từ lần quan hệ đầu tiên trong đời, hay trước đây vẫn bình thường, gần đây mới bắt đầu bị?"
- Nếu câu trả lời là "bị ngay từ đầu, với mọi bạn tình, gần như mọi lần quan hệ" → đây là xuất tinh sớm nguyên phát (lifelong PE).
- Nếu câu trả lời là "trước đây hoàn toàn bình thường, tự nhiên gần đây mới bị" → đây là xuất tinh sớm thứ phát (acquired PE).
🔍 2. Đặc điểm của xuất tinh sớm nguyên phát
Đây là dạng xuất tinh sớm xuất hiện ngay từ lần quan hệ đầu tiên và gần như luôn luôn tái diễn trong suốt đời sống tình dục sau này. Theo nghiên cứu của Waldinger và cộng sự (2005), có tới 90% nam giới bị XTS nguyên phát có thời gian xuất tinh trong vòng 90 giây, với thời gian trung bình chung của nam giới khoảng 5,4 phút để so sánh.
Nguyên nhân của dạng này được cho là thiên về yếu tố sinh học – thần kinh nhiều hơn, đặc biệt liên quan đến độ nhạy cảm bất thường của hệ thần kinh kiểm soát phản xạ xuất tinh, nồng độ serotonin thấp bất thường, và cả yếu tố di truyền như mình đã phân tích ở bài trước. Đây thường là dạng khó tự cải thiện chỉ bằng thay đổi tâm lý hay hành vi đơn thuần, mà thường cần đến thuốc điều trị đặc hiệu.
❌ 3. Đặc điểm của xuất tinh sớm thứ phát
Ngược lại, xuất tinh sớm thứ phát xuất hiện ở người trước đó có đời sống tình dục hoàn toàn bình thường, sau đó mới dần dần hoặc đột ngột gặp tình trạng "ra sớm". Thời gian xuất tinh trong nhóm này thường không quá ngắn như nhóm nguyên phát.
Nguyên nhân của nhóm này đa dạng hơn nhiều, thường liên quan đến:
- Rối loạn cương dương đi kèm (lo sợ xìu giữa chừng khiến người bệnh vô thức "vội vàng" xuất tinh sớm hơn).
- Bệnh lý viêm tuyến tiền liệt mạn tính.
- Rối loạn nội tiết như cường giáp.
- Bệnh lý thần kinh, tác dụng phụ của một số thuốc đang sử dụng.
- Yếu tố tâm lý mới phát sinh: stress công việc, mâu thuẫn trong mối quan hệ, lo âu kéo dài.
📚 4. Con số thống kê thực tế
Một nghiên cứu tại Trung tâm Nam học, Bệnh viện Việt Đức (2012) ghi nhận tần suất XTS chung là 14,38%, trong đó XTS nguyên phát chiếm 6,29% và XTS thứ phát (thường kèm rối loạn cương dương và các bệnh lý khác) chiếm 8,09% cho thấy dạng thứ phát trên thực tế còn phổ biến hơn cả dạng nguyên phát.
Ở phạm vi rộng hơn, theo nghiên cứu của Lindau và cộng sự tại Mỹ (2007), tần suất XTS nói chung khoảng 25-27%, còn theo thống kê tại Bệnh viện Bình Dân (2014), tần suất tại khu vực phía Nam Việt Nam là khoảng 25%.
💡 5. Vì sao phân biệt đúng lại quan trọng?
Việc xác định đúng dạng nguyên phát hay thứ phát ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược điều trị:
- Với XTS nguyên phát, hướng tiếp cận thường ưu tiên điều trị bằng thuốc trước, có thể kết hợp thêm liệu pháp hành vi và tâm lý để tăng hiệu quả.
- Với XTS thứ phát, việc tìm và xử lý đúng nguyên nhân gốc rễ, các bệnh lý nền thường là ưu tiên hàng đầu vì nếu chỉ "chữa triệu chứng" mà bỏ qua nguyên nhân gốc, hiệu quả điều trị sẽ không bền vững.
👉 Nếu bạn đang gặp tình trạng xuất tinh sớm, hãy thử tự hỏi mình câu hỏi mấu chốt ở đầu bài: bị từ đầu hay mới bị gần đây? Đây chính là thông tin đầu tiên và quan trọng nhất bạn nên chia sẻ khi đi khám, giúp bác sĩ định hướng nhanh và chính xác hơn rất nhiều nhé!
Bs Đào Thuỳ Linh
📣 Cộng đồng Học Chống Đẩy Chuẩn Y Khoa: Nơi tâm sự, chia sẻ, giải đáp mọi thứ về tình yêu, tình dục, sức khoẻ nam khoa, phụ khoa. https://www.facebook.com/groups/hocchongdaychuanykhoaa
📧 Email: bsthuylinh68@gmail.com
🌐 Website: bsdaothuylinh.com
✅Page Bác sĩ Đào Thuỳ Linh: https://www.facebook.com/bacsidaothuylinh68/
📍Địa chỉ: 78 Mặt Hồ Linh Quang, Phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội
Google map: https://maps.app.goo.gl/Ds88pXvPC24eC3k97?g_st=ipc