"Dạo này em thấy chẳng còn hứng thú gì cả, không biết có phải bị bệnh không hay chỉ là do dạo này mệt quá bs?" Đây là câu hỏi rất thường gặp, và câu trả lời quan trọng nhất mình muốn nhấn mạnh luôn là: ham muốn tình dục vốn dĩ không phải một đường thẳng cố định, nó lên xuống theo từng giai đoạn cuộc sống là điều hoàn toàn bình thường. Vậy khi nào chỉ là dao động tạm thời, khi nào là dấu hiệu bệnh lý cần quan tâm? Bài viết này Bs Linh sẽ phân tích nhé!
📌 1. Giảm ham muốn tạm thời – phản ứng bình thường của cơ thể
Mức độ ham muốn tình dục của mỗi người vốn đã khác nhau, và ngay cả với cùng một người, nó cũng thay đổi theo thời gian tuỳ vào những gì đang diễn ra trong cuộc sống. Một số tình huống khiến ham muốn giảm tạm thời, hoàn toàn không đáng lo:
- Đang trải qua giai đoạn stress cao độ (deadline công việc, thi cử, chuyển nhà, tang sự...)
- Thiếu ngủ nghiêm trọng trong một thời gian ngắn
- Mới trải qua một đợt ốm, phẫu thuật, hoặc đang hồi phục sức khỏe
- Mâu thuẫn tạm thời với bạn đời
- Uống rượu bia, sử dụng chất kích thích trong một giai đoạn ngắn
Điểm chung của nhóm này: ham muốn sẽ tự phục hồi trở lại khi nguyên nhân gây ra được giải quyết: hết stress, ngủ đủ lại, mâu thuẫn được hòa giải mà không cần can thiệp y khoa.
🔍 2. Khi nào cần nghĩ đến giảm ham muốn bệnh lý?
Theo tiêu chuẩn DSM-5, rối loạn giảm ham muốn tình dục (Hypoactive Sexual Desire Disorder) chỉ được chẩn đoán khi:
- Tình trạng thiếu hoặc mất suy nghĩ, tưởng tượng, mong muốn về hoạt động tình dục kéo dài liên tục hoặc lặp đi lặp lại tối thiểu 6 tháng.
- Gây ra sự đau khổ, khó chịu thực sự cho bản thân người bệnh (chứ không chỉ là điều người khác/bạn đời cảm thấy phiền lòng).
- Không có nguyên nhân tạm thời nào (như các tình huống ở mục 1) hoặc một rối loạn tâm thần khác.
Mốc 6 tháng là ranh giới quan trọng nhất: nếu bạn chỉ thấy chán chán chuyện ấy trong vài tuần rồi tự nhiên có lại hứng thú, đây gần như chắc chắn là dao động bình thường, không phải bệnh lý.
❌ 3. Những dấu hiệu gợi ý nguyên nhân thực thể cần loại trừ
Ngoài yếu tố thời gian, một vài dấu hiệu sau gợi ý nên đi khám sớm hơn thay vì chỉ chờ đợi:
- Giảm ham muốn xuất hiện đột ngột sau khi bắt đầu dùng một loại thuốc mới (thuốc huyết áp, chống trầm cảm, thuốc điều trị phì đại tuyến tiền liệt...).
- Đi kèm các triệu chứng khác như mệt mỏi kéo dài, giảm khối cơ, tăng cân, thay đổi tâm trạng thất thường gợi ý đến suy giảm testosterone hoặc rối loạn tuyến giáp.
- Có bệnh lý nền như tiểu đường, tim mạch, hoặc từng phẫu thuật vùng chậu.
- Giảm ham muốn đi kèm các dấu hiệu của trầm cảm (mất hứng thú với hầu hết mọi hoạt động, không riêng gì chuyện tình dục).
📚 4. Con số đáng chú ý
Theo Hiệp hội Y học Tình dục Bắc Mỹ, rối loạn giảm ham muốn tình dục (HSDD) có thể ảnh hưởng đến khoảng 5% nam giới trưởng thành, đây là một tỷ lệ không hề nhỏ, cho thấy đây không phải tình trạng hiếm gặp hay đáng xấu hổ đâu nha.
🌿 5. Góc nhìn Đông y: phân biệt theo "hư" và "thực"
Đông y cũng có cách nhìn phân tầng tương tự khi đánh giá tình trạng giảm ham muốn:
Thể "thực chứng" (do yếu tố nhất thời): thường liên quan đến Can khí uất kết do cảm xúc dồn nén, căng thẳng, tức giận không giải tỏa được, tạng Can bị "tắc nghẽn" tạm thời khiến ham muốn giảm, nhưng khi cảm xúc được giải toả, khí huyết lưu thông trở lại thì ham muốn cũng phục hồi tương ứng.
Thể "hư chứng" (mang tính bệnh lý, kéo dài): thường quy về Thận tinh hao tổn, Thận dương suy, đây là thể bệnh được tích luỹ dần qua thời gian dài do lao lực quá độ, thức khuya kéo dài, tuổi tác, hoặc bệnh tật mạn tính. Nhóm này thường đi kèm các biểu hiện toàn thân khác như mệt mỏi, sợ lạnh, đau lưng mỏi gối, tương đồng với các dấu hiệu gợi ý nguyên nhân thực thể mà Tây y cũng ghi nhận.
Điểm thú vị là cả hai hệ thống y học đều đồng thuận: giảm ham muốn nhất thời do cảm xúc, hoàn cảnh thường tự hồi phục, còn tình trạng kéo dài, có tính hệ thống mới cần can thiệp điều trị thực sự.
💡 6. Vậy nên làm gì?
Nếu tình trạng giảm ham muốn của bạn mới xuất hiện gần đây, có nguyên nhân rõ ràng (stress, mệt mỏi tạm thời) và bạn không cảm thấy quá lo lắng, hãy cho bản thân thời gian để phục hồi tự nhiên, đồng thời chủ động giải quyết nguyên nhân gốc (nghỉ ngơi, giảm stress, cải thiện giấc ngủ).
👉 Nhưng nếu tình trạng đã kéo dài trên 6 tháng, không rõ nguyên nhân, hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường khác thì đừng chần chừ, hãy đi khám để được xét nghiệm nội tiết và đánh giá đầy đủ. Hiểu đúng mình đang ở nhóm nào sẽ giúp bạn có hướng xử lý phù hợp, thay vì tự lo lắng thái quá hoặc chủ quan bỏ qua nhé!
Bs Đào Thuỳ Linh
📣 Cộng đồng Học Chống Đẩy Chuẩn Y Khoa: Nơi tâm sự, chia sẻ, giải đáp mọi thứ về tình yêu, tình dục, sức khoẻ nam khoa, phụ khoa. https://www.facebook.com/groups/hocchongdaychuanykhoaa
📧 Email: bsthuylinh68@gmail.com
🌐 Website: bsdaothuylinh.com
✅Page Bác sĩ Đào Thuỳ Linh: https://www.facebook.com/bacsidaothuylinh68/
📍Địa chỉ: 78 Mặt Hồ Linh Quang, Phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội
Google map: https://maps.app.goo.gl/Ds88pXvPC24eC3k97?g_st=ipc